Góry Sowie to nie tylko piękne krajobrazy i dzika przyroda – to również miejsce owiane tajemnicą, głęboko wpisane w dramatyczną historię XX wieku. W czasie II wojny światowej właśnie tutaj powstał jeden z najbardziej zagadkowych projektów III Rzeszy: kompleks „Riese”. To gigantyczne przedsięwzięcie budowlane do dziś budzi kontrowersje i fascynację, przyciągając miłośników historii i tajemnic z całej Europy.
Projekt „Riese” – co budowano pod ziemią?
Słowo „Riese” po niemiecku oznacza „Olbrzym” – i trudno o bardziej trafne określenie dla tego, co zaczęto budować w 1943 roku w sercu Gór Sowich. Władze nazistowskich Niemiec zleciły stworzenie ogromnego systemu podziemnych tuneli, hal i korytarzy, wydrążonych w litej skale. Ich dokładne przeznaczenie do dziś nie jest jednoznacznie ustalone. Najczęściej mówi się o planowanej głównej kwaterze Adolfa Hitlera lub tajnej fabryce zbrojeniowej odpornej na alianckie bombardowania.
Mroczna strona budowy
Kompleksy powstawały przy pomocy pracy przymusowej – robotników z obozów koncentracyjnych Gross-Rosen oraz więźniów wojennych. Warunki były nieludzkie, a tempo budowy – ekstremalne. Wiele osób zmarło z wycieńczenia, chorób i w wyniku wypadków. To jedna z najmroczniejszych kart w historii Dolnego Śląska, która pozostaje świadectwem okrucieństwa wojny i totalitaryzmu.
Zwiedzanie podziemnych kompleksów
Dziś część kompleksu „Riese” jest udostępniona do zwiedzania. Warto odwiedzić trzy najważniejsze lokalizacje: Osówkę, Walim (kompleks Rzeczka) oraz Włodarza. Każde z tych miejsc oferuje inne doświadczenia – od podziemnych ekspozycji, przez historyczne przewodniki, aż po rejsy łodzią po zalanych korytarzach. To fascynująca, ale i refleksyjna podróż w przeszłość.
Nierozwiązane zagadki
Mimo dekad badań, wokół kompleksu „Riese” nadal krążą legendy. Niektórzy twierdzą, że w tunelach ukryto dzieła sztuki zrabowane z Europy. Inni – że znajdowały się tam laboratoria broni nowej generacji. Regularnie powracają także doniesienia o ukrytych pomieszczeniach i nieodkrytych wejściach, co tylko podsyca zainteresowanie historyków i poszukiwaczy skarbów.
Militarna historia jako atrakcja turystyczna
Choć temat wojny jest trudny i pełen bólu, militarna historia Gór Sowich przyciąga tysiące turystów rocznie. To nie tylko szansa na zwiedzanie unikatowych, monumentalnych budowli, ale przede wszystkim lekcja historii i pamięć o ofiarach wojny. Dla wielu odwiedzających to właśnie ta historia nadaje Górom Sowim głębszy, symboliczny wymiar.
